|
Νίκαια 325 μ.Χ. - Κωνσταντινούπολη 2025 μ.Χ.
1700 χρόνια από την πρώτη αγία και μεγάλη οικουμενική σύνοδο στην Νίκαια της Βιθυνίας. Συνεκλήθη το 325 μ.Χ. από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα, Κωνσταντίνο Α΄ (Μέγα Κωνσταντίνο), με σκοπό την αποκατάσταση της ειρήνης στα εκκλησιαστικά ζητήματα της Αυτοκρατορίας. Πέρα από την επιβεβαίωση της καταδίκης της διδασκαλίας του Αρείου, η σύνοδος διευθέτησε το ζήτημα της ημερομηνίας για κοινό εορτασμό του Πάσχα. Η «ομολογία» της αποτελεί μέχρι σήμερα το θεμέλιο της πίστης στον «ένα Θεό, πατέρα παντοκράτορα, ποιητή ουρανού και γης, ορατών τε πάντων και αοράτων». Επιπλέον, εκτός από το «Σύμβολο της Πίστεως», η σύνοδος θέσπισε διάφορους κανόνες, με τους οποίους ρύθμιζε ζητήματα εκκλησιαστικής δικαιοδοσίας, διοικητικής διάρθρωσης και εσωτερικής λειτουργίας, τα περισσότερα των οποίων ήταν απότοκα της αναστάτωσης από τον προηγηθέντα μεγάλο διωγμό. |
|
Το 1964 ο οικουμενικός Πατριάρχης (Αθηναγόρας Α΄) και ο πάπας της Ρώμης (Παύλος ΣΤ΄) συναντήθηκαν για πρώτη φορά μετά το Σχίσμα στα Ιεροσόλυμα επί του όρους των ελαιών.
Το 1965 η αρχή των σχέσεων των δύο εκκλησιών σφραγίζεται με την άρση των αναθεμάτων και την έναρξη του διαλόγου. Το 1967 ο Πάπας (Παύλος ΣΤ΄) επισκέπτεται την Κωνσταντινούπολη μετά από περισσότερα από 1.000 χρόνια. Το 1979 ο Πάπας (άγιος Ιωάννης-Παύλος Β΄) επισκέπτεται την Κωνσταντινούπολη για την εορτή του Αγίου Ανδρέα. Το 2006 ο Πάπας (Βενέδικτος ΙΣΤ΄) επισκέπτεται την Κωνσταντινούπολη στην ίδια εορτή. Το 2014 ο Πάπας (Φραγκίσκος) συνεχίζει την παράδοση στην ίδια εορτή. Την 28η Νοεμβρίου 2025, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος υποδέχθηκε τον Πάπα Λέοντα ΙΔ´ στην αρχαία πόλη της Νίκαιας (σημερινό Ίζνικ της Τουρκίας) για να τιμήσουν μαζί την 1700ή επέτειο της Α´ Οικουμενικής Συνόδου, ενός ιστορικού γεγονότος που μέχρι σήμερα αποτελεί παράδειγμα εκκλησιαστικής συνοδικότητας και κριτήριο χριστιανικής διδασκαλίας. Πρόκειται για το πρώτο ταξίδι του Ρωμαίου Ποντίφικα από την εκλογή του. Την επομένη στην Κωνσταντινούπολη, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος τέλεσαν δοξολογία στον Πατριαρχικό ναό, στέλνοντας μήνυμα για χριστιανική ενότητα και συμπόρευση, υπογράφοντας κοινή διακήρυξη σε 9 γλώσσες. Στην συνέχεια ο Ποντίφικας μετέβη στον κλειστό χώρο εκδηλώσεων «Volkswagen Arena» στην Κωνσταντινούπολη, όπου τέλεσε την θεία Λειτουργία παρουσία χιλιάδων πιστών. Στην λειτουργία παρέστη και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο οποίος αντάλλαξε με τον Πάπα τον ασπασμό της αγάπης. Την Κυριακή 30 Νοεμβρίου 2025, τελέστηκε θεία λειτουργία στο Φανάρι, προεξάρχοντος του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου και συλλειτουργούντος του Πάπα & Πατριάρχου Αλεξανδρείας κ. Θεοδώρου, επί τη θρονική εορτή της Μητρός Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως, επί τη μνήμη του ιδρυτού της εν Βυζαντίω Εκκλησίας Αγίου Αποστόλου Ανδρέου του πρωτοκλήτου, στην οποία παρέστη και ετίμησεν ο Πάπας Λέων ο ΙΔ΄. Η λαμπρότητα της τελετής, οι κωδωνοκρουσίες και η προσήνεια του Ποντίφικα μετά την λειτουργία, προκάλεσαν τον ενθουσιασμό του εκκλησιάσματος και του πλήθους που παρακολουθούσε από τους εξωτερικούς χώρους. Μία εβδομάδα πριν, την Κυριακή 23 Νοεμβρίου 2025, ο Πάπας δημοσίευσε μια αποστολική επιστολή αφιερωμένη στην 1.700η επέτειο της Συνόδου της Νίκαιας, In Unitate Fidei (Στην Ενότητα της Πίστης), στην οποία προτείνει ανανεωμένη δυναμική για μια οικουμενική ομολογία πίστης. Η επιστολή αναφέρει, επικαλούμενη ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στο L’Osservatore Romano στις 13 Σεπτεμβρίου 1995, ότι «η Καθολική Εκκλησία αναγνωρίζει τη συνοδική, οικουμενική, κανονιστική και αμετάκλητη αξία του Συμβόλου που ομολογήθηκε στα ελληνικά στην Κωνσταντινούπολη το 381 από τη Β’ Οικουμενική Σύνοδο», χωρίς το Filioque. «Μοιραζόμαστε την ίδια πίστη στον έναν και μοναδικό Θεό, τον Πατέρα όλων των ανθρώπων. Ομολογούμε μαζί τον ένα Κύριο και αληθινό Υιό του Θεού, τον Ιησού Χριστό, και το ένα Άγιο Πνεύμα, που μας εμπνέει και μας ωθεί προς την πλήρη ενότητα και την κοινή μαρτυρία του Ευαγγελίου. Πραγματικά, αυτό που μας ενώνει είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που μας χωρίζει», έγραψε ο Ποντίφικας. Στο κείμενο, με στόχο την προώθηση της ενότητας των Χριστιανών σε σχέση με τις πρώτες ομολογίες πίστης, ο Πάπας Λέων ΙΔ ́ παραθέτει το Σύμβολο της Πίστεως της Νικαίας-Κωνσταντινούπολης του 381 στην αρχική του μορφή, χωρίς το Filioque (εκπόρευση του Αγίου Πνεύματος και από τον Υιό). Αυτή η πλήρως συνειδητή επιλογή αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης συζήτησης για τον οικουμενισμό ως δρόμο συμφιλίωσης, με σκοπό τη δημιουργία ενός μελλοντικού κοινού εδάφους με τις Ανατολικές Εκκλησίες. Και καταλήγει, «Πρέπει λοιπόν να αφήσουμε πίσω μας θεολογικές διαμάχες που έχουν χάσει τον λόγο ύπαρξής τους για να αναπτύξουμε μια κοινή κατανόηση και ακόμη περισσότερο, μια κοινή προσευχή στο Άγιο Πνεύμα, ώστε να μας συγκεντρώσει όλους μαζί σε μια πίστη και μια αγάπη». Παρατήρησα ότι ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ στην ομιλία του, αποκάλεσε επανειλημμένως την Κωνσταντινούπολη με το όνομά της και όχι Instanbul.
Παρατήρησα ότι είπαν μαζί το σύμβολο της πίστεως όπως ορίστηκε στην Α΄ και ομολογήθηκε στην Β΄Οικουμενική Σύνοδο, κατά τον Ορθόδοξο τρόπο δηλαδή, παραλείποντας το filioque (και εκ του Υιού) που ήταν αγκάθι στον διάλογο. Παρατήρησα την εκφρασθείσα επιθυμία και την ισχυρή βούληση αμφοτέρων για την πλήρη κοινωνία των χριστιανών (ένωση των εκκλησιών). Παρατήρησα την απουσία των προσκληθέντων προκαθημένων των Εκκλησιών Ιεροσολύμων και Αντιοχείας. Το τετράδυμο των εκκλησιών που δημιουργήθηκε μετά το σχίσμα του 1054 (πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως, Αλεξανδρείας, Αντιοχείας και Ιεροσολύμων) εμφανίζεται σε συνεχή αποδόμηση. Ξανά, τα ΠΟΥΤΙΝ ΑΚΙΑ της μέσης ανατολής Θεόφιλος Γ΄ Ιεροσολύμων και Ιωάννης Ι΄ Αντιοχείας, σαμποτάρουν δια της απουσίας των το Οικουμενικόν Πατριαρχείον και την προσέγγιση των Εκκλησιών, σε υπακοή σχετικών διαταγών, τω Κυρίλλω ρήμασι πειθόμενοι. Όπως έκαναν στην σύνοδο του Κολυμβαρίου το 2016, όπως έκαναν κατά την αυτοκεφαλία της Ουκρανικής εκκλησίας, όπως την κρυφή από τον οικουμενικό Πατριάρχη επίσκεψη του Ιεροσολύμων στην Κωνσταντινούπολη, όπου συνάντησε τον Ερντογάν, κλπ. κλπ. Βουτηγμένοι στην μικροψυχία, την κακομοιριά και την Ρωσοφιλία τους, μαζί με τους άλλους ζηλωτές της ορθοδοξίας, στηλώνουν σαν μουλάρια τα πόδια στην πρόοδο των συνομιλιών.
Αναρωτιέμαι πως τόσο μικροί ώμοι, σηκώνουν το τόσο μεγάλο βάρος των εκκλησιών τους. Ίσως αυτός είναι ο λόγος που λυγίζουν τα γόνατα στο αντίκρισμα της λευκής αρκούδας. Λάθος όνομα παίρνουν οι Πατριάρχες Μόσχας και πασών των Ρωσιών. Το Βονιφάτιος Μομφερατικός τους ταιριάζει. Αθήνα 30 Νοεμβρίου 2025 Ε Θ Α Ι Ο Σ |